~ Orthodox Theological Digital Library I.M.D. ~

The site is under upgrade.

Σύναξη, Μνήμη, κενά και καινά στο τραγούδι, τχ. 95 (2005), σσ. 110.

             Το  95ο τεύχος της Σύναξης είναι αφιερωμένο στο τραγούδι. Το αίτημα για παραδοσιακότητα, η θέση της δημιουργίας τραγουδιών στο σημερινό   παγκοσμιοποιημένο πολιτισμό, τα κριτήρια που διακρίνουν το αυθεντικό από το νόθο, το ημεδαπό από το ξένο είναι μερικοί από τους προβληματισμούς που θέτουν τα κείμενα του αφιερώματος.

            Το πρώτο κείμενο του τεύχους είναι μια εκτενής μελέτη του Γ. Μπλάθρα για το λαϊκό τραγούδι και για τον εκκλησιαστικό ύμνο. Στη μελέτη του ψάχνει συγκλίσεις και αποκλίσεις ανάμεσα στα δύο, σχολιάζει την έννοια της λαϊκότητας και στα δύο και προσπαθεί να αναδείξει την θέση του τραγουδιού στη ζωή του λαού και του εκκλησιαστικού σώματος.

            Στο δεύτερο κείμενο ο Λ. Λιάβας προσπαθεί να διακρίνει και να ορίσει τους εξής όρους στο χώρο της μουσικής: παραδοσιακό, δημοτικό, λαϊκό, αυθεντικό, φολκλορικό και έθνικ. Στο ίδιο προβληματισμό έρχεται να προστεθεί και το κείμενο του Β. Τζαβάρα ο οποίος εξετάζει την περιπέτεια των όρων γνήσιο και αυθεντικό μέσα στο τρόπο δημιουργίας, παραγωγής και αναπαραγωγής της μουσικής στην χώρα μας τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

            Ο  Ν. Μποζίνης στο κείμενο που ακολουθεί καταπιάνεται με την ιστορία αυτού που ονομάζει σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Εκκινεί από την δεκαετία του 50 και τα μισά του 60 όπου περιγράφει την εμφάνιση της μουσικής ροκ παγκοσμίως και τον αντίκτυπο που είχε αυτή η μουσική στον ελληνικό χώρο. Μετά από το κενό της δικτατορικής επταετίας συνεχίζει την περιδιάβαση του στα ρεύματα της σύγχρονης μουσικής από την μεταπολίτευση μέχρι τις μέρες μας. Η ανάλυση του συνδυάζει την εξέλιξη και τους μετασχηματισμούς των μουσικών ειδών με την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας, των κοινωνικών ιδεολογιών και νοοτροπιών.

            Πέμπτο κατά σειρά κείμενο του αφιερώματος είναι το κείμενο του Η. Λιαμή, ο οποίος αναφέρεται στο μάθημα της μουσικής στα σχολεία, στα προβλήματα, στις ελλείψεις αλλά και στα προτερήματα ενός τέτοιου μαθήματος στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση.

            Το αφιέρωμα ολοκληρώνεται με δύο ποιήματα του Δ. Κοσμόπουλου, με ένα μικρό σημείωμα του Γ. Ζίγκιρη και με μία μελέτη του Γ. Φίλια που αναφέρεται στην εμμελή ανάγνωση των ευχών της Αγίας Αναφοράς. Ο συγγραφέας ασκεί κριτική στην πρακτική που έχει επικρατήσει να επενδύονται μουσικά τα εμμελή αναγινωσκόμενα τμήματα της Αγίας Αναφοράς.

            Εκτός του αφιερώματος η ύλη του τεύχους συμπληρώνεται με κείμενα ποικίλων θεμάτων. Στο τεύχος δημοσιεύεται η εισήγηση του Θ.Παπαθανασίου

στην ολομέλεια του Συνεδρίου του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών για την Παγκόσμια Ιεραποστολή και τον Ευαγγελισμό που πραγματοποιήθηκε το Μάιο του 2005 στον Άγιο Ανδρέα Αττικής. Η εισήγηση διαπραγματεύεται τη θεώρηση της ιεραποστολής ως  συμφιλίωση και διακονία που αποτελεί και γενικό θέμα του συνεδρίου. Η τετράδα των προϋποθέσεων που διαπερνά το κείμενο είναι: η βίωση της διαίρεσης ως οδύνης, η προθυμία για συνάντηση με τον άλλον, απροθυμία για υποβάθμιση της θεολογίας και ετοιμότητα για μετάνοια. Επίσης δημοσιεύεται ένα κείμενο του Μ. Μπέγζου που είναι μια μικρή βιογραφία του φιλοσόφου Κώστα Αξελού με αφορμή την ογδοηκοστή επέτειο των γενεθλίων του και ένα κείμενο του Ι. Νικολαίδη για το ποιητικό έργο του ποιητή Τάκη Βαρβιτσιώτη.

            Στην στήλη του περιοδικού Σελίδες Διδαχής περιλαμβάνεται ένα κείμενο του Π. Φραγκάκου. Ο συγγραφέας προτείνει ένα μάθημα κατηχήσεως στον εκκλησιαστική πίστη μέσα από την χρησιμοποίηση και τον σχολιασμό ενός τραγουδιού του Ν. Άσιμου που έχει τίτλο Μπαγάσας. Στο συγκεκριμένο τεύχος υπάρχει και η θεματική ενότητα Αναγνώσεις. Το βιβλίο που γίνεται αντικείμενο κριτικής ανάγνωσης είναι το βιβλίο του αμερικάνου φιλοσόφου Τζών Ρώλς (JohnRawls), Ο πολιτικός φιλελευθερισμός. Ο πρώτος αναγνώστης είναι ο Ν. Κοκοσαλάκης. Στο κείμενο του πρώτα περιγράφει συνοπτικά το εγχείρημα του Ρώλς στο συγκεκριμένο βιβλίο εστιάζοντας σε συγκεκριμένες έννοιες της θεωρίας του Ρωλς και στα κεντρικά ερωτήματα που θέτει. Έπειτα αναπτύσσει λίγο παραπάνω το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας όπως απορρέει από τον πολιτικό φιλελευθερισμό του Ρώλς και τέλος επισημαίνει κάποια προβλήματα της πολιτικής φιλοσοφίας του Ρώλς που ανακύπτουν από κοινωνιολογική σκοπιά. Ο δεύτερος αναγνώστης είναι ο Κ. Παπαγεωργίου ο οποίος μας επικεντρώνει στην σχέση πολιτικής και θρησκείας και υπό το πρίσμα αυτής της σχέσης προσφέρει μία ουσιαστική περιγραφή της θεωρίας του Ρώλς. Εξηγεί την έννοια του έλλογου πλουραλισμού και την συγκεκριμένη αντίληψη δικαιοσύνης που επιλέγει ο Ρώλς. Επίσης διαφωτίζει την χρήση της ιδέας του ευλόγου που υπάρχει στον πολιτικό φιλελευθερισμό και η οποία συγκροτεί και την έννοια του δημοσίου λόγου. Τέλος αναφέρεται στην αμερικάνικη συνταγματική εμπειρία, μια εμπειρία την οποία έχει πρωτίστως υπόψιν του ο Ρώλς.

            Το τεύχος ολοκληρώνεται με τις μόνιμες στήλες του Ο Ορθόδοξος Κόσμος, Διάλογος με τους  αναγνώστες και Το Βιβλίο.

   

Σύναξη

            Το 96ο τεύχος της Σύναξης έχει ως θέμα του αφιερώματος του το φαινόμενο της μετανάστευσης. Η προσέγγιση που επιλέγουν όλα τα κείμενα είναι η θεολογική χωρίς όμως να αντιμετωπίζεται αυτό το τόσο σημαντικό κοινωνικό ζήτημα με εύκολα λόγια και σκέψεις χωρίς κόστος.

            Στην αρχή του αφιερώματος δημοσιεύεται ένα σχόλιο του Ν. Ζία πάνω στο πίνακα «Πρόσφυγες» του Φώτη Κόντογλου, πίνακας που κοσμεί και το εξώφυλλο του συγκεκριμένου τεύχους.

            Το πρώτο μελέτημα του αφιερώματος είναι του Χ. Σταμούλη. Ο συγγραφέας μιλάει για την ανθρώπινη μετανάστευση μέσα από το παράδειγμα της θεϊκής μετανάστευσης όπου ο Υιός του Θεού σαρκώθηκε την ανθρώπινη φύση. Με την σάρκωση του ο Χριστός προέβαλλε το ήθος του ανοίγματος στην ανασφάλεια και στην αβεβαιότητα με κίνητρο την Πατρική αγάπη. Μέσα λοιπόν από την θεολογία που πηγάζει από την Σάρκωση καλείται ο άνθρωπος να καθορίσει την στάση του απέναντι στον μετανάστη, στον ξένο.

            Στο κείμενο του ο Α. Παπαντωνίου μελετάει το θέμα της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής και το κατά πόσο αυτή η πολιτική και οι συνέπειες της είναι συμβατές με τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτή μελέτη εστιάζει στο παρόν της Ένωσης αφού πρώτα παρουσιαστεί συνοπτικά η εξέλιξη των μεταναστευτικών πολιτικών που ίσχυσαν κατά καιρούς στον χώρο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και μετέπειτα Ευρωπαϊκής Ένωσης.

            Η τρίτη κατά σειρά μελέτη του αρχιμανδρίτη Γ. Παπαθωμά ασχολείται με τις καταστάσεις ανελευθερίας και αναγκαστικής θρησκειακής διπλοπροσωπίας που προκαλούνται από ανόμοιους- μεικτούς γάμους. Εξετάζει κατά σειρά τον εκκλησιαστικό, τον ανόμοιο(διαθρησκειακό), τον μεικτό( διαχριστιανικό) και τον πολιτικό γάμο.

            Η μελέτη του Β. Μακρίδη εξετάζει τα προβλήματα της μετανάστευσης στον ευρωπαϊκό χώρο που έχουν πολιτισμική και θρησκευτική υφή. Ο συγγραφέας υιοθετεί μια κοινωνιολογική ματιά και όχι μια θεσμοκρατική. Δηλαδή κυρίως περιγράφει τους νοητικούς χάρτες ανοχής και μη- ανοχής απέναντι στον μετανάστη στις κοινωνίες των χωρών υποδοχής μεταναστών δηλαδή στις δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες.

            Το αφιέρωμα ολοκληρώνεται με τρία κείμενα. Στο μικρό κείμενο της Π. Κανελλοπούλου γίνεται λόγος για την εικόνα του ξένου μέσα από την εικόνα του κατεξοχήν Ξένου που είναι ο Χριστός. Ο Γρ. Ιωάννου παρουσιάζει στην μελέτη του μια άλλη διάσταση του μεταναστευτικού φαινομένου που είναι η ύπαρξη παιδιών από αλλοδαπές οικογένειες στα ελληνικά δημοτικά σχολεία. Ο συγγραφέας περιγράφει τα προβλήματα προσαρμογής αυτών των παιδιών και τρόπο που το εκπαιδευτικό σύστημα προσπαθεί να προσαρμοστεί στην νέα πραγματικότητα με τη σειρά του. Τέλος υπάρχει ένα κείμενο μιας φοιτήτριας ελληνικής καταγωγής που γεννήθηκε στην Αλβανία και έζησε εκεί τα πρώτα χρόνια της ζωής της. Η φοιτήτρια στο κείμενο της αφηγείται τη σχέση της με το Θεό και την Εκκλησία ως μετανάστρια.

            Στην στήλη του περιοδικού Ορθόδοξος Κόσμος περιλαμβάνεται ένα κείμενο του Κ. Μπλάθρα για την ταινία Ναζαρέν του Λουί Μπουνιουέλ, μια παρουσίαση των τευχών 89, 90, 91 του περιοδικού Επίγνωση από τον Ν. Τριανταφυλλόπουλο και ο Β. Φανάρας παρουσιάζει συνοπτικά κάποιες εισηγήσεις και την γενικότερη συζήτηση που διεξήχθη στο επιστημονικό συνέδριο με θέμα «η ανθρώπινη ύπαρξη στα όρια της βιοιατρικής» στην Ουτρέχτη της Ολλανδίας τον Απρίλιο του 2005. Επιπλέον στο περιοδικό περιλαμβάνεται η στήλη Σελίδες Διδαχής όπου ο Χ. Παπασωτηρόπουλος αναλύει τον τρόπο εφαρμογής της παιδαγωγικής μεθόδου της ομαδοσυνεργατικής μάθησης στο μάθημα των Θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου. Το τεύχος ολοκληρώνεται με τις μόνιμες στήλες του Διάλογος με τους Αναγνώστες και Το Βιβλίο.

           

Σύναξη, Ενανθρώπιση και Θέωση,, τχ. 2(1982), σσ. 116

Στην πρόθεση του περιοδικού να διερευνήσει πτυχές της οντολογίας του ανθρώπου εντάσσεται το αφιέρωμα του δεύτερου τεύχους του στην Χριστολογία. Το τεύχος αρχίζει με το δοκίμιο «Χριστολογία και ύπαρξη» του τότε ακαδημαικού θεολόγου και μετέπειτα Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα) στο οποίο αντιπαρατίθεται η χριστιανική οντολογία ως στηριζόμενη στην σχέση κτιστού και ακτίστου με την αρχαιοελληνική η οποία υποτάσσει το Θείο στον κόσμο και την ιουδαική που αδυνατεί να δει την οποιαδήποτε σχέση τους. Η σχέση κτιστού και ακτίστου προβάλλει την ανθρώπινη ύπαρξη ως προϊόν ελευθερίας και οδηγεί σε μία ευγνωμοσύνη (ευχαριστία) απέναντι στον Θεό αλλά και στην κατάργηση του θανάτου. Η σχέση αυτή βιούμενη εκκλησιολογικά βρίσκει το υπαρξιακό νόημά της στο πρόσωπο του Χριστού. Θεωρώντας σε αυτήν την εκκλησιολογική βάση ο π. Ιωάννης τους όρους της Χαλκηδόνας αναδεικνύει τον άνθρωπο σε όν ελεύθερο και αθάνατο ως εκκλησιοποιημένο δια της Θ. Ευχαριστίας. Το δεύτερο δοκίμιο υπογράφει ο τότε ηγούμενος της μονής Σταυρονικήτα και νύν των Ιβήρων Αρχ. Βασίλειος (Γοντικάκης) ο οποίος το τιτλοφορεί «Από τον Παλαιό στον Νέο Αδάμ» και με την ποιητική γραφή του εξιστορεί την ανθρώπινη πορεία από τον χωρισμό από τον Θεό έως την κατάλυση του θανάτου και την θέωση του ανθρώπου, τον λόγο δηλαδή της ενανθρώπισης. Στο τρίτο δοκίμιο υπό τον τίτλο «Ο παλαιός άνθρωπος και ο Μαργαρίτης» ο Σωτήρης Γουνελάς προτείνει την αυτογνωσία ως οδό νίκης κατά των παρείσακτων και ξένων στην ανθρώπινη οντότητα «κοσμημάτων» τα οποία λειτουργούν αποτρεπτικά της συνάντησής του με τον αναγκαίο και αληθινό Μαργαρίτη, της επιθυμίας της σχέσης με τον Θεό στο πρόσωπο του ενανθρωπήσαντος Υιού Του.

Ο Χ. Γιανναράς συνεχίζει το αφιέρωμα με το κείμενό του «Ανθρωπολογικές προϋποθέσεις» προσεγγίζοντας πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης όπως το κατ’ εικόνα, μέσω του Πατερικού ορισμού της Ψυχής, του τρόπου υπάρξεως του ανθρώπου μέσω του λογικού, του αυτεξούσιου και του αρχικού και καταλήγοντας στην έννοια του Προσώπου ως αντανάκλασης της υπάρξεως της Τριάδας. Η αθανασία του ανθρώπου προκύπτει όχι ως ψυχολογική ή θεωρητική αλλά ως υπαρκτική αναγκαιότητα της αγαπητικής σχέσης του δημιουργού με την εικόνα του, του Θεού με τον όντως άνθρωπο. Το τεύχος συμπληρώνουν ακόμη «Σκόρπιες σκέψεις για την τέχνη και την Ανάσταση» του Γιάννη Τσαρούχη καθ’ υπαγόρευσιν στην Αθηνά Σχοινά όπου ο μεγάλος ζωγράφος προσεγγίζει θεολογικά την βυζαντινή τέχνη μέσω της αγιογράφησης της Ανάστασης ως «Εις Άδην καθόδου» και ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Δ. Σ. Λουκάτου «Πασχαλινά και της Άνοιξης» που αναφέρεται στο έθιμο της περιφοράς του Επιταφίου στην Ελλάδα και φέρει τον τίτλο «Πως σε κηδεύσω Υιέ μου…». Εξαιρετικά ενδιαφέροντα είναι και τα δημοσιευμένα στο τεύχος αυτό κείμενα με τον τίτλο «Τα μοναστήρια δεν είναι μουσεία» όπου το περιοδικό θίγει εστιάζοντας στα προβλήματα του Αγίου Όρους το θέμα της συντήρησης και φροντίδας των μονών στον Ελλαδικό χώρο  αλλά και το κείμενο του καθ. Β. Στογιάννου ο οποίος διέβλεπε μια έκπτωση  της χριστολογίας στην Δυτική μεταπολεμική θεολογία σε κοινωνιολογία.                                            

Οι «Σελίδες Διδαχής» προσφέρουν υλικό για την διδακτική προσέγγιση του θέματος της Πίστης. Το τεύχος διανθίζουν πατερικά κείμενα (ι. Χρυσοστόμου, αγ. Επιφανίου Κύπρου) σχετικά με την ενανθρώπιση και σύντομα κείμενα για παλαιότερες αλλά και σύγχρονες οριακές μορφές ενώ δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητος και «Ο διάλογος με τους αναγνώστες».

Search

new summaries

Adamtziloglou Evanthia - Woman in the Theology of Saint Paul A Hermeneutical Analysis of A Cor

Evanthia Adamtziloglou, Women in the Theology of Saint Paul. A Hermeneutical Analysis of A Cor. 11, 2-16 (Ph.D. Thesis), Academic Register of the Department of Theology, of the Theological School,...

Savvas Agouridis (ed), Orthodox Spirituality. Chistianity – Marxism

Savvas Agouridis (ed), Orthodox Spirituality. Chistianity – Marxism, Thessaloniki Theologians’ Seminar no. 2, Thessaloniki 1968, 244 pages. The 2nd volume of the “Thessaloniki Theologians’ Seminar” is divided in two parts....

Agouridis Savvas (ed), What is the Church

Agouridis Savvas (ed), What is the Church, Thessaloniki Theologians’ Seminar no. 3 (reprinted from the journal “Gregorios Palamas”, issue 606-607 of year 1968),  Thessaloniki 1968, 126 pages. The 3rd volume...

Anastasiou Ioannis (ed.) Tradition and Renewal in the Church

Anastasiou Ioannis (ed.) Tradition and Renewal in the Church, Thessaloniki Theologians’ Seminar, no. 6, “Gregorios Palamas” journal publication, Thessaloniki 1972, 206 pages. The 6th volume of “Thessaloniki Theologians’ Seminar” contains...

Charalambos Atmatzidis, Eschatology in the 2nd Epistle of Peter

Charalambos Atmatzidis, Eschatology in the 2nd Epistle of Peter, Pournaras Press, 2005, pages 349. The study of Charalambos Atmatzidis deals with the eschatological perceptions of Peter’s 2nd Epistle. From the...